تاريخچه آموزش و پرورش استثنايي:
اولين تلاش‌ها در زمينه آموزش و پرورش استثنايي در حدود يك صد سال قبل در ايران آغاز شده است، نخستين فعاليت‌ها در بخش آموزش و پرورش كودكان با آسيب ديدگي بينايي از سال 1299 هجري شمسي توسط شخصي به نام ارنست كريستوفل اهل كشور آلمان در شهر تبريز با جذب 5 دانش آموز آغاز گرديد.
در گروه كودكان با آسيب ديدگي شنوايي مرحوم باغچه‌بان در شهر تبريز در سال 1303 اولين گام را با تاسيس مدرسه " باغچه اطفال" در جهت تعليم و تربيت كودكان ناشنوا برداشت. در زمينه آموزش كودكان با آسيب ديدگي شنوايي و بينايي افرادي هم‌چون ذبيح بهروز و دكتر محمد خزائلي نيز نقش موثر و مهمي داشته‌اند. همچنين آموزش و پرورش كودكان با كم تواني‌ذهني به شكل آموزشگاهي از سال 1329 در تهران به صورت داوطلبانه و در بخش غيردولتي آغاز شد.
درسال 1347 در وزارت آموزش و پرورش " دفتر آموزش كودكان و دانش‌آموزان استثنايي " تشكيل شد و اين بخش فعاليت خود را در قالب مدارس استثنايي و كلاس‌هاي خاص به شكل دولتي و رسمي آغاز كرد. بعد از انقلاب اسلامي تمامي مدارس ناشنوايان استان تهران تحت عنوان مدارس باغچه‌بان، زيرپوشش اداري، مالي و آموزشي مجتمع آموزشي ناشنوايان باغچه‌بان قرار گرفت. هم‌چنين مجتمع نابينايان شهيد محبي با بودجه مستقل، اداره‌ي مدارس نابينايان شهر تهران را به عهده گرفت. اين دو مجتمع( ناشنوايان و نابينايان) با تاسيس سازمان آموزش و پرورش استثنايي در سال 1370 به فعاليت خود ادامه دادند.
توجه وسيع و همه جانبه نظام جمهوري اسلامي ايران به آموزش و پرورش كودكان استثنايي سبب شده تا با تصويب قانوني درمجلس شوراي اسلامي، سازماني وابسته به وزارت آموزش و پرورش تحت عنوان" سازمان آموزش و پرورش استثنايي " در سال 1370 تاسيس و با ابعادي وسيع‌تر، اهداف و وظايف بيشتر، گروه‌هاي بيشتري از كودكان و دانش¬آموزان استثنايي را تحت پوشش قرار دهد.
ماموريتي كه امروزه سازمان آموزش و پرورش استثنايي برعهده دارد تاكيد بر توسعه آموزش براي همه و به رسميّت شناختن حقوق دانش‌آموزان معلول براي برخورداري از فرصت‌هاي آموزشي برابر با ساير كودكان در نظام آموزش همگاني است.

قانون تشكيل سازمان آموزش و پرورش استثنايي :
ماده واحده :
باتوجه به اهميت و ويژگي‌هاي توان‌بخشي تعليم و تربيت كودكان و دانش‌آموزان استثنايي اعم از آسيب ديده شنوايي، آسيب ديده بينايي، معلول جسمي – حركتي، كم‌توان ذهني، اختلال‌هاي رفتاري – هيجاني، و چند معلوليتي به موجب اين قانون موسسه دولتي به نام " سازمان آموزش و پرورش استثنايي " وابسته به وزارت آموزش و پرورش تشكيل مي‌شود. رييس سازمان معاون وزير آموزش و پرورش خواهد بود .
تبصره 1- اين سازمان از شمول قانون نحوه تعديل نيروي انساني دستگاه‌هاي دولتي مستثني و داراي رديف اعتبار خاص مي‌باشد.
تبصره 2- كليه مؤسسات و واحدهاي آموزشي تابع وزارت آموزش و پرورش كه به اين نوع تعليم و تربيت اشتغال دارند و يا براي فعاليت سازمان مناسب تشخيص داده مي‌شوند، طبق اساسنامه سازمان به اين سازمان منتقل مي‌گردند.
تبصره 3 – وزارت آموزش و پرورش موظف است اساسنامه سازمان مشتمل بر اهداف، وظايف، شوراي تشكيلات‌و منابع مالي سازمان و همچنين امتيازات لازم جهت جذب و نگهداري نيروهاي تخصصي مورد نياز ( نظير فوق‌العاده شغل و ساعات تدريس متناسب با صعوبت شغل ) را ظرف دو ماه تهيه و جهت تصويب به كميسيون آموزش و پرورش مجلس شوراي اسلامي تقديم كند.
تبصره 4 – 50% از بودجه سازمان هر ساله خارج از قانون محاسبات منظور خواهد شد. دولت موظف است در مدت پنج سال اول تاسيس سازمان به منظور ايجاد امكانات كافي تسهيلات ارزي لازم را در اختيار سازمان قرار دهد.
تبصره 5 – پنج سال خدمت دولتي رضايت‌بخش در سازمان از هر نظر از جمله بازنشستگي، شش سال محسوب مي‌گردد.
تبصره 6 – از تاريخ تصويب اين قانون كليه مؤسسات كه تحت عنوان آموزش و پرورش استثنايي در وزارت آموزش و‌پرورش و ساير وزارتخانه‌ها فعاليت دارند زير پوشش اين سازمان قرار گرفته و كليه اموال منقول‌ و غيرمنقول و پرسنل و امكانات‌ و تجهيزات آنها به اين سازمان منتقل مي‌گردد.
قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و شش تبصره در جلسه علني روز چهارشنبه مورخ بيست و يك آذر ماه يكهزار و سيصد و شصت و نه مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 5/10/1369 به تاييد شوراي نگهبان رسيده است.
اساسنامه سازمان آموزش ‌و پرورش استثنايي پس از تصويب مجلس شوراي اسلامي و طي مراحل قانوني در ‌تاريخ 27 شهريور1370 از سوي رييس‌جمهور براي اجرا به وزارت آموزش‌ و‌ پرورش ابلاغ و‌ سازمان آموزش ‌و‌ پرورش استثنايي‌ در ششم  بهمن ماه سال 1370 افتتاح و به طور رسمي آغاز به‌كاركرد